Свет лiрычнага героя Рыгора Барадулiна (74237)

Посмотреть архив целиком

ЗМЕСТ


Уводзіны 2

I Душа паэта – мастака філасофскай думкі 3

II Разуменне паэтам жыцця 7

III Свет лірычнага героя 10

Заключэнне 13

Выкарыстаная літаратура 14


УВОДЗІНЫ


У наш прагматычны і маланкава імклівы час, калі чалавеку дарагая кожная хвіліна, чытач прывык да такіх жа імклівых і нервовых вершаў – экспромтаў, вершаў – імпульсаў, у якія недзе ў падтексце ледзь улоўнымі штрышкамі пазначана думка, якая і здольна абудзіць, узрухаваць душу, прымусіць яе радавацца альбо засмучацца, пакутаваць над вечнай загадкай чалавечага быцця.

Мэтай наступнай курсавой працы з’яўляецца даследванне тэмы філасофскай лірыкі Рыгора Барадуліна. Даследванне праведзена па творах пісьменніка і крытычных матэрыялах знакамітых беларускіх крытыкаў і публіцыстаў, якія таксама закранаюць гэтую тэматыку: У.Гніламёдаў, А.Русецкі, В.Старычонак, А.Лойка, С.Законнікаў, Л.Гарэлік, А.Астраух, В.Макарэвіч.

Свет паэзіі Рыгора Барадуліна – асобны, шырокі і высокі, маляўнічы і шматгалосы. У яго ўваходзіш сёння, як ва ўжо знаёмы і блізкі сваімі ўрочышчамі палёў і пералескаў, рэк і азёр свет. Ты тут быў, ты прыйшоў зноў. Ты ўспамінаеш, што тут было, бачыш, што ёсць цяпер, пазнаючы і не пазнаючы знаёмыя мясціны, бо, як і ў прыродзе, тут пануе вечны закон абнаўлення. Дык, як і ў прыродзе, сённяшняе, якое буяе навіной, не можа стушаваць усіх слядоў учарашняга. Тым больш калі гэта ўчарашняе – яно і спаконвечнае: зялёныя аеры, белы снег, чырвонае сонейка, сіні блакіт над хатай.

Спектр філасофскай тэматыкі і праблематыкі ў творчасці Рыгора Барадуліна мае багатую палітру. Бадай што, любы са шматлікіх яго зборнікаў можа пацвердзіць гэтыя словы. Тым больш яны тычацца творчасці эпохі пераменаў, эпохі рознага роду трансармацый, эпохі з аморфнымі, астыгматычнымі, спашукаючымі чалавека каштоўнасцямі. Адчуць подых эпохі і разам з тым не збіцца на шлях да лжэідэалаў, не згубіць у сабе чалавечнасць дапамагае пранікнёнае спасціжэнне сталай мудрасці паэта ў яго творах.

Філасофскія лірычныя вершы Рыгора Барадуліна тужаць па гарманічнай душы, сапраўднаму інтлекту, пры судакрананні з якім багацее кожная душа. Аўтар прагне высокага неба ідэала, у якім можа шырока развінуць крылы неўтаймаваная фантазія і ўзнёсласць. Шукае ўсё гэта не ў завоблачных высях і абстрактных эмпірыях, а ў рэальным жыцці, сярод рэальных людзей і асоб.


1. ДУША ПАЭТА – МАСТАКА ФІЛАСОФСКАЙ ДУМКІ


Лірычны жывапіс філасофскай думкі Рыгора Барадуліна, пачынаючы з ранніх вершаў і канчаючы творамі 90-х гг., вызначаецца незвычайным багаццем зрокавых, слыхавых і абаняльных асацыяцый: “Асацыяцый караваны Па ўсіх радках накіравана” (“Паэты”). Прыкладам асацыятыўнага мыслення ў ранняй лірыцы з’яўляецца верш “У верасня – свой, асаблівы пах...”, у якім дакладна ўзнаўляюцца колеры, гукі, водар роднага краю, што сведчыць пра надыход восені.

Душа паэта – сына на хутары Верасовачка, у матчынай хаце, на Ваўченскім возеры. Тут раскута і ўпэўнена валадарыць Яе Вялікасць Паэзія- цнатлівая пані-берагіня. Неўтаймаваная ўлюбёнасць у сваю бацькаўшчыну выкрасае незабыўныя радкі: “Нават страшна дыхнуць - /Маладыя аблокі/ над Ушачынай ціха плывуць”. Менавіта ў зямной, крэўнай знітаванасці ёсць адвечнае прыцягненне і ўсведамленне сябе мікрачасцінкай няспыннай плыні жыцця. Бо Зямля Бацькоў дала паэту права называцца Сынам, бо ў ёй – сам уклад жыцця. Барадулінская прага першавытокаў, імкненне праверыць імі існасць жыцця – не аўтарская дэкларацыя, а перш за ўсё ягонае жыццёвае крэда. Вечна надзёнае “Трэба дома бываць часцей”, над сутнасцю якога не ўладарны час, ці не стала ўжо беларускай ідыёмай, такой блізкай кожнаму беларусу: “Трэба дома бываць часцей, / Трэба дома бываць не госцем, / Каб душою не ачарствець, / Каб не страціць святое штосці”. Такія простыя ды надзіва мудрыя словы назаўсёды сьалі крылатым выразам, маральнай формулаю жыцця як для сучаснікаў, так і для тых, хто яшчэ прыйдзе ў гэты белы свет. Перабольшвання ў такой ацэнцы выказвання няма. Яго шматмернасць, глыбокі сэнс закранаюць увесь абсяг чалавечага быцця. Няважна, дзе мы нарадзіліся, - у вёсцы ці ў горадзе, але ўсіх нас чакае непазбежнае вяртанне да сваіх каранёў, да сваёйс гісторыі, “вяртанне да сябе самаго”. Крыніцы, вытокі, якія жывяць плынь народнага і нашага асабістага жыцця, не павінны забывацца. Гэтым разуменнем прасякнуты жыццё і творчасць Рыгора Барадуліна.

Талент паэта – ад маці і ад Бога. І ён жа ад продкаў, ад землякоў, якія потма здабываюць хлеб, якія кожным подыхам спасцігаюць найвышэйшую філасофію быцця ўшацкага. Мудрыя і дасціпныя, яны знітаваныя з жыццёвай філасофіяй паэта. “Я сын зямлі, /нашчадак хлебаробаў”. Аўтарскія вясковыя замалёўкі з натурв выразныя багаццем беларускай душы і нейкай невытлумачальнай святасцю. Далучнасць лёсу паэта да лёсу сваёй зямлі як неспатольна радаводнага выяўляецца праз псіхалагічна насычаны “зямлі аратайны розум”. Арганічна – цэласнае растварэнне ў згаданым трыпціху ёсць наскае барадулінскае вяртанне да першародных вытокаў, да асэнсавання спадчыннага. Максіма паэта – Маці, Мова, Беларусь – глыбока прачутае, вывераная, выпакутаваная. Надзейнае апірышча адшуквае паэт у непадзельным адзінстве гэтых самых дарагіх для яго паняццяў. Гэтае спалучэнне – роднаснае, бо ён успрымае іх як жывую плоць, праз іх вымярае сутнасць жыцця на беларускай зямлі.

Душа паэта - мастака хмялее і млее ад ўшацкіх краявідаў. Душа рахманая і бунтоўная першакрынічна-глыбінна жыве ў млявым лёце знясіленай завеі, у шаленстве залеваў, у ляшчынніку, што моліцца на лог, у першым марозе, які пахне матчыным дыханнем, у маміным леце. Паэт малюе. Яшчэ старажытнагрэцкі пісменнік Сіманід афарыстычна называў жывапіс нямой паэзіяй, а паэзію – жывапісам, які прамаўляе. Рыгор Барадулін незапраграмаваны, першароднае ў яго настолькі моцнае, што прыродная настальгія перерастае ў вялікую ўнутраную сілу. Паэту нават “трава праславянствам пахне”. Хрышчаным паганцам, ад якога так і дыхае язычніцкім гартам і самавітасцю, зарэкамендаваў сябе мастак. Свята шануючы дух паганскі, ён скажа пра сябе: “Маланкай кшчоны паганец, малюся агню і вадзе”. І яго Яснавокасць блакіт, і яе Ласкавасць бярезінка варажбітна замовілі спрадвечнае, арганічнае суладдзе з Прамаці-прыродай, якая адкрываецца перад паэтам ва ўсёй сваёй непаўторнай цнатлівай цялеснасці і духоўнасці. У вялікай пашане ў Барадуліна-паганца крывіцкія багі, калі “Беларускае слова ад гневу, /Ад Ярылы, ад Перуна”. Менавіта стыхія здаровага народнага розуму, мудрага стаўлення да з’яў прыроднага быцця, усяго жывога пануе ў мастацкіх радках філасофскай лірыкі. Бо трыба умець так па-беларуску выяўна запытацца: Адкуль была ў сэрцы прапрадзедаў наіўная дабрыня?...”

Душа паэта – віртуоза філасофскай думкі ў жыватворнай музе. Зайздроснае адчуванне прыроднай раскаванасці народнага самабытнага слова, прычулы лірызм яго паэзіі, атрыманыя ў спадчыну прыбабунькі, падяб’лычкі, хуткамоўкі, матчыны словы з Ушачыны, дзе каламбур і досціг увасоблены праз настальгічна прачутую атрыбутыку нацыянальнага характару, - у стыхіі Рыгора Барадуліна, які са свету паганска-народнага, адухоўленага самавітым язычскім жыццялюбствам. Менавіта адсюль бачыцца шырокая амплітуда стылёвай танальнасці – ад пяшчотна – лірычнай да гнеўна – сатырынай, адсюль ягоныя і ўзбуджаныя неўтаймаванасць, і гранічная скандэнсаванасць, і каларытная метафарычнасць, і характырны яршысты радок. Самабытны барадулінскі талент ведае цвёрдую цану крэўнаму беларускаму слову, з паганскай багавейнасцю вяртае яму спаконвечнае. Творца ўзнаўляе першародна – этымалагічную сутнасць народнага ўяўлення пра пэўную з’яву, і само тлумачэнне этымалагічнай асновы слова праз таўталагічны код стварае натуральнасць вершаванага радка. Быць землянам – беларусам, пакуль вакол, па-барадулінску кажучы, азёрна, борна, гойна, пакуль перад вачыма неба, ад жаўранкаў ажаўранелае.

Выкрыстоўваючы неруш народнага слова, песні, дзе Рыгор Барадулін адчувае сябе так, як удачлівы грыбнік у знаёмым змалку лесе, паэт не толькі стварае свае сакавітыя, каларытныя па жывапісе і гучнасці вершы ды і эпічныя рэчы, - паэмы “Куліна”, “Матчына хата”, “Блакада”, “Вяртанне ў першы снег”, “Аблачына – самабранка”, “Смаргонская акадэмія”, але гэтым самым надточвае нітку гістарычнай памяці нацыі, якая захоўваецца ў слове.

Душа паэта – цнатліўца ў сакральна прыгожым пачуцці: “Пахлі вечарам валасы / І падміргвалі грудзі зорам...”. Пяшчотна і апантана, ціха і гучна. Бо што прымушае трымцець сэрца і што пакідае яго абыякавым? Што кідае ў абдымкі і што выштурхоўвае з іх? Духоўны свет паэта тчэцца з вясновага палу вачэй і расцвілых слядоў, самазабыцця ночы і мілосці з вачыма лані, маладзічка пяшчоты і спёкі спелых грудзей. Толькі жыццялюб можа прашаптаць так па-ранейшаму: “Мне б вякоў не хапіла / Слухаць вочы твае”. У гэтых выдыхнутых словах сярод віру жыцця шмат хараства і непаўторнасці, імгненнасці і вечнасці, спакусы і цнатлівасці, сцюдзёнасці і гарачыні. Пад анёльскім крылом ранішняга цнатліўца яго Жанчына світальна ўзышла сарамліва - трывожным саборам, жытло яго душы заселена Ёю, не святою, а зямною, як сенажаць. У паводзінах жа з іншымі – старасвецкая гжэчнасць, вачыстая далікатнасць: “Зірнулі Вы – і зацвілі дзяды, / Дзядоўнік Вашай рупнасцю крануты./ Туман дыхнуць баіцца на сляды”. Зямны і сам Барадулін – паэт. Ягойная багавейная лагода, цнатлівасць і юрлівасць – адсюль, ад паганства, каб род не звёўся. Панавіта, прыгожа-ўзнёсла лунае неўтаймаванае, цвярозае і часам па-веснавому п’янлівае пачуццё паэта – шчасліўца, які глыбока перекананы ў тым, што “Жвірынкі лірыкі на дне / Ракі / Па імені Жанчына”.


Случайные файлы

Файл
KurAFHD.doc
122389.doc
74305.rtf
plan.doc
167725.doc




Чтобы не видеть здесь видео-рекламу достаточно стать зарегистрированным пользователем.
Чтобы не видеть никакую рекламу на сайте, нужно стать VIP-пользователем.
Это можно сделать совершенно бесплатно. Читайте подробности тут.